ΓΙΑΤΙ ΤΟ «ΒΥΖΑΝΤΙΟ» ΗΤΑΝ Η ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΚΡΑΤΗΣΕ ΤΟΣΑ ΧΡΟΝΙΑ;

_________________4e7b29fc414b6

Βοηθῆστε μας λιγάκι νὰ καταλάβουμε τί ἐπέτρεψε στοὺς Βυζαντινοὺς νὰ ἀναπτύξουν αὐτὴν τὴν εὐελιξία. Κάνετε λόγο γιὰ τὴν σημασία ἑνὸς πυρήνα ταυτότητας, ποὺ συνίστατο στὴν χριστιανικὴ πίστη, στὸν πολιτισμὸ τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδας καὶ στὴν Ρωμαϊκὴ ὑπερηφάνεια, τὰ ὁποῖα συνδυάζονταν γιὰ νὰ ἀπορρίψουν ἡττοπαθεῖς σκέψεις περὶ παράδοσης καὶ γιὰ νὰ ἐμπνεύσουν ἀπαρασάλευτη ἀνθεκτικότητα. Ἄρα ὑπῆρχε μιὰ πολιτιστικὴ συνοχή, ποὺ πήγαζε ἀπὸ τὸ παρελθόν τους, καὶ τοὺς ἐπέτρεπε νὰ κάνουν ὅλα αὐτὰ γιὰ τὰ ὁποῖα συζητᾶμε.

Ε.Λ.: Τὰ στρατιωτικὰ ἐγχειρίδια βρίθουν ἀπὸ ἔξυπνα τεχνάσματα, ἡ διπλωματία ἐπίσης εἶναι γεμάτη ἔξυπνα τεχνάσματα, τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ τὶς μυστικὲς ὑπηρεσίες. Ἀλλὰ τὸ Βυζάντιο δὲν διήρκεσε 800 καὶ πλέον χρόνια λόγω ἐπιστράτευσης τεχνασμάτων. Ἐπιβίωσε πρῶτον γιατὶ ἦταν βαθιὰ ριζωμένο σὲ μιὰ ἰσχυρὴ ταυτότητα, ὅπως ἀναφέρατε, ἡ ὁποία παρεῖχε στοὺς Βυζαντινοὺς ἕνα ἰσχυρὸ ἠθικὸ σθένος ὅταν πολιορκοῦνταν, ὅταν παραδίνονταν, ἀκόμη καὶ ὅταν ἀπώλεσαν ὁλόκληρη τὴν αὐτοκρατορία τους ἡ ὁποία κατακλυζόταν ἀπὸ εἰσβολεῖς καὶ τοὺς ἀπέμεινε μονάχα ἡ Κωνσταντινούπολη, καὶ παρὰ ταῦτα ἀντιστάθηκαν καὶ ἀνέκαμψαν καὶ μετὰ τὴν παλινόρθωσή τους ἐπανάκτησαν ἐδάφη καὶ ἐπεκτάθηκαν ἐκ νέου. Αὐτὸ τὸ ἰσχυρὸ ἠθικὸ σθένος πήγαζε πρῶτον ἀπὸ τὴν χριστιανικὴ πίστη ποὺ ἦταν πολὺ πιὸ ἔντονη καὶ πιὸ ἀνεπιφύλακτη ἀπὸ ὅ,τι φανταζόμαστε σήμερα. Δεύτερον ὄχι μόνο ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἦταν περήφανοι γιὰ τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα, ὅπως οἱ σύγχρονοι Ἕλληνες, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ ὅτι αὐτὸ ἦταν συνειδητὸ καὶ εὐφραίνονταν τὰ μάλα διαβάζοντας τὸν Ὅμηρό τους, ἦταν βαθιὰ καλλιεργημένοι καὶ ἀπολάμβαναν νὰ διαβάζουν Θουκυδίδη, Πλάτωνα, Ἀριστοτέλη, κάτι τὸ ὁποῖο τοὺς ἔδινε μεγάλη ἀνακούφιση καὶ παρηγοριὰ μέσα τους καθὼς καὶ μεγάλη ἱστορικὴ προοπτική, διότι μπορεῖ νὰ μὴν εἶχαν τὸ ἡμερολόγιο μπροστά τους ἀλλὰ ἤξεραν ὅτι οἱ πρόγονοί τους ἔζησαν τὸ 500 π.Χ. περίπου, πολὺ καιρὸ πρίν. Ὁπότε ὅταν εἶχαν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸν ἐχθρὸ τοῦ σήμερα ἤξεραν ὅτι εἶχαν προηγηθεῖ τόσοι ἐχθροὶ τώρα ξεχασμένοι, τόσοι φαινομενικὰ καταπληκτικοὶ ἄνθρωποι ποὺ ἐξαφανίστηκαν ἐνῶ οἱ ἴδιοι ἦταν ἀκόμη ἐδῶ. Καὶ ἐπίσης, φυσικά, οἱ Ρωμαῖοι τοὺς κληροδότησαν κάποιους σημαντικοὺς θεσμούς, ὅπως τὸν Ρωμαϊκὸ στρατὸ μὲ τὴν μοναδική του ἱκανότητα στὸν τρόπο ἐκπαίδευσης, ἕναν τρόπο ἀνεπανάληπτο ἔκτοτε μέχρι καὶ σήμερα.

Ἔντουαρτ Λούτβακ

κορυφαῖος Ἀμερικανὸς στρατηγιστής, συγγραφέας τοῦ περίφημου βιβλίου «Ἡ Ὑψηλὴ Στρατηγικὴ τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας» (ἑλληνικά, ἐκδόσεις Τουρίκη)

ἀπόσπασμα τῆς συνεντεύξεως τοῦ Ἔντουαρτ Λούτβακ ποὺ θὰ δημοσιευθεῖ στὸ προσεχές τεῦχος τοῦ «Ἐνζύμου»