ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΡΝΙΔΙΟ ΤΗΣ ΜΑΖΟΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΡΝΙΔΙΟ ΤΗΣ ΜΑΖΟΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Ἡ ἐξισωτικὴ θεμελιώδης στάση, ἡ ὁποία συμβάλλει κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπο στὴν ἄρση τοῦ χωρισμοῦ ἀνάμεσα σὲ ἰδιωτικὴ καὶ δημόσια σφαίρα, συμπυκνώνεται καὶ σὲ μιὰν ἄλλη κατάσταση πραγμάτων, ἴσως ἀκόμα σημαντικότερη γιὰ τὴ νοοτροπία καὶ τὸν τρόπο ζωῆς τῆς μαζικῆς δημοκρατίας. Ἡ ἐναλλαξιμότητα τῶν ἀτόμων καὶ τῶν ρόλων, ἡ ὁποία καθιστᾶ δυνατὴ καὶ ὑποβαστάζει τὴν κοινωνικὴ ἰσότητα φαίνεται τώρα νὰ φτάνει σὲ σημεῖο ὅπου μπορεῖ νὰ καταργήσει διαφορὲς θεωρούμενες ἴσαμε τώρα ὡς δεδομένες ἀπὸ τὴ φύση. Αὐτὸ ἀφορᾶ πρῶτα-πρῶτα στὴ σχέση μεταξὺ τῶν δύο φύλων. Εἴπαμε ἤδη ὅτι ἡ ἰσότητά τους μποροῦσε νὰ πάρει ἁπτὴ καὶ μετρήσιμη μορφὴ μονάχα πάνω στὴ βάση τῆς ἀρχῆς τῆς ἀπόδοσης, δηλαδὴ ἑνὸς μεγέθους μετατρέψιμου σὲ ποσότητα. Στὸ ἰδεατὸ ἐπίπεδο τούτη ἡ ἰσότητα βασίζεται στὴν ἀναγωγὴ τῆς ἔννοιας τοῦ ἄνδρα καὶ τῆς ἔννοιας τῆς γυναίκας σὲ ἔννοιες, οἱ ὁποῖες δὲν μποροῦν καὶ δὲν ἐπιτρέπεται πιὰ νὰ κατανοηθοῦν βιολογικά, παρὰ μόνο κοινωνικὰ καὶ πολιτικά. Ἀκόμα κι ὅταν ὁ ἄνδρας καὶ ἡ γυναίκα ἀνάγονται στὴν ὑπερκείμενη κατηγορία «ἄνθρωπος», καὶ πάλι ἐννοεῖται ὁ ἄνθρωπος ὡς φορέας συγκεκριμένων δικαιωμάτων, ἤτοι ὁ ἄνθρωπος ὡς πολίτης καὶ ὡς μέλος μιᾶς πολιτικῆς κοινότητας. Ἡ συνεπὴς ἰσότητα ἄνδρα καὶ γυναίκας προϋποθέτει ἀπὸ τὴν ἄποψη αὐτὴν τὴν κατάτμηση τῆς κοινωνίας σὲ ἄτομα. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ἡ παράλληλη πορεία τῆς ἰσότητας τῶν φύλων καὶ τῆς διάλυσης τῆς (παλαιᾶς) οἰκογένειας, ἡ ὁποία βέβαια δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι τυχαία. Ἡ συνάφεια αὐτὴ κάνει μὲ τὴ σειρά της κατανοητὸ γιατὶ ἡ γενετήσια σχέση στὴ βάση τῆς ἰσότητας τῶν φύλων δὲν ὑπηρετεῖ πρωταρχικὰ τὴν ἀναπαραγωγὴ τοῦ εἴδους, ἀλλὰ τὴν αὐτοπραγμάτωση. Μὲ δεδομένη τὴν ἀτομικιστικὴ πρόθεση τῆς αὐτοπραγμάτωσης, δὲν εἶναι λοιπὸν παράδοξο ὅτι στὸ πλαίσιο μιᾶς κοινωνίας κατατμημένης σὲ ἄτομα ἡ γενετήσια σχέση γίνεται πρότυπο παράδειγμα τῆς ἐναλλαξιμότητας τῶν ἀτόμων καὶ τῶν ρόλων, καὶ ἡ πραγματικὴ δυνατότητα τῆς ἐναλλαγῆς ἐπιφέρει ἀναγκαστικὰ μιὰ κατάσταση, ὅπου ἐκλείπει ἡ ἐξουσία τῆς μιᾶς πλευρᾶς καὶ στὴ θέση της μπαίνει ἡ «συντροφικότητα». Ἡ ἀλλαγὴ αὐτὴ ἀνταποκρίνεται, ὅπως ἄλλωστε καὶ τὸ ἰδεῶδες τῆς αὐτοπραγμάτωσης ἐν γένει, στὴ μετάβαση ἀπὸ τὸ πρότυπο τῆς συσσώρευσης στὸ πρότυπο τῆς κατανάλωσης: ἡ γενετήσια ἱκανοποίηση δὲν κατανοεῖται ὡς εὐτυχὲς τέρμα μιᾶς προσπάθειας ποὺ ἔχει ὁρισμένους κοινωνικοὺς ὅρους καὶ ὁρισμένες κοινωνικὲς συνέπειες, παρὰ ὡς σύντομη καὶ εὐκολοαπάντητη μορφὴ ἡδονῆς, τὴν ὁποία μπορεῖ νὰ ἀπολαύσει κανεὶς ἀνεξάρτητα ἀπὸ ἄλλους, μακροπρόθεσμους παράγοντες. Αὐτὰ ὅλα δὲν σημαίνουν βέβαια ὅτι ἡ μαζοδημοκρατικὴ καθημερινὴ πρακτικὴ σ’ αὐτὸ τὸ ζήτημα βρίσκεται πάντοτε στὸ ὕψος τῆς ἰσότητας καὶ τῆς συντροφικότητας ἤ ὅτι ἀπὸ τὴ μιὰ στιγμὴ στὴν ἄλλη παραμερίσθηκαν οἱ βιολογικοὶ παράγοντες καὶ τὰ «κατάλοιπα» τῆς παραδοσιακῆς συμπεριφορᾶς. Κάθε ἄλλο. Αὐτὸ ἰσχύει ὄχι μόνο γιὰ τοὺς ἀδιόρθωτος «φαλλοκράτες», ἀλλὰ καὶ γιὰ γυναῖκες ποὺ θέλουν νὰ θεωροῦνται «χειραφετημένες». Ἡ πρώτη χειραφετημένη γυναίκα ἦταν, ἐκτὸς ἀπὸ bohémienne, ἡ femme fatale, ἡ ὁποία ἤξερε νὰ χρησιμοποιεῖ τὰ κλασσικὰ γυναικεῖα ὅπλα ἐνάντια «στὸν ἄνδρα», κι ἑπομένως χρειαζόταν «τὸν ἄνδρα» ὡς συναγωνιστὴ καὶ ἑταῖρο. Ὅμως ἡ μοντέρνα χειραφετημένη γυναίκα θέτει ὡς σκοπό της νὰ γκρεμίσει αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν εἰκόνα τοῦ ἄνδρα, καὶ γιὰ νὰ τὸ πετύχει συχνότατα δὲν διστάζει νὰ ἐπιστρατεύσει, ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ὅπλα τῆς χειραφέτησης, καὶ τὰ δοκιμασμένα θηλυκὰ ὅπλα, ἀποκτῶντας ἔτσι ἕνα διπλὸ πλεονέκτημα. Ἡ femme fatale ἐξαφανίζεται, ὅμως τὸ ὁπλοστάσιό της περνάει σὲ χέρια ποὺ δὲν ξέρουν νὰ τὸ χειρισθοῦν μὲ τὴν ἴδια φινέτσα. Τὴν ἑταίρα τῆς ἀστικῆς ἐποχῆς τὴ διαδέχεται ἔτσι τὸ πορνίδιο τῆς μαζικοδημοκρατικῆς.

Παναγιώτης Κονδύλης, Ἡ παρακμὴ τοῦ ἀστικοῦ πολιτισμοῦ, σ. 261-262, ἐκδόσεις Θεμέλιο, Ἀθήνα, 1991
Ὁ τίτλος τῆς ἀναρτήσεως εἶναι δικός μας (ΕΛΛΗΝΙΚΩΣ ΔΙΕΞΕΡΧΟΜΑΙ)